Deel VII: Bestuur

 

Het nieuw Wetboek Vennootschappen en Verenigingen heeft ook enkele principes inzake het bestuur hervormd.

Voor een uitleg over de bestuursmodellen die van toepassing zijn binnen de verschillende types van rechtspersonen, verwijzen wij naar onze vorige nieuwsbrieven over de specifieke vennootschappen, verenigingen en stichtingen.

In deze nieuwsbrief richten wij ons op een aantal hervormingen die een impact hebben op de persoonlijke positie van de bestuurders en mandatarissen van rechtspersonen.

Vaste vertegenwoordiger

Het nieuw Wetboek Vennootschappen en Verenigingen behoudt de mogelijkheid dat een rechtspersoon kan optreden als bestuurder, als lid van de raad van toezicht, als gedelegeerd bestuurder of als lid van de directieraad. In deze gevallen duidt de rechtspersoon een vaste vertegenwoordiger aan. Onder het nieuwe Wetboek kan een natuurlijke persoon, die als een vaste vertegenwoordiger van een rechtspersoon binnen een specifiek orgaan optreedt, geen lid zijn van hetzelfde orgaan in eigen naam of in de hoedanigheid van vaste vertegenwoordiger van een andere rechtspersoon. Daarenboven kan een rechtspersoon gelijk welke persoon aanduiden als zijn vaste vertegenwoordiger (vroeger diende de vaste vertegenwoordiger daarentegen de hoedanigheid van aandeelhouder, bestuurder, lid van het directiecomité of werknemer van de vertegenwoordigde vennootschap te hebben).

In tegenstelling tot het huidige juridische regime, zullen dezelfde voorwaarden ook van toepassing zijn op (internationale) verenigingen en stichtingen die benoemd zijn als bestuurder, gedelegeerd bestuurder of lid van de directieraad.

Geen arbeidsovereenkomst mogelijk

Het nieuw Wetboek Vennootschappen en Verenigingen bepaalt duidelijk dat een persoon die als lid van een bestuursorgaan optreedt (zij het in de raad van bestuur, de raad van toezicht of de directieraad) in die hoedanigheid, geen arbeidsovereenkomst met de vennootschap kan aangaan. Bijgevolg zal deze persoon in alle omstandigheden in deze hoedanigheid worden beschouwd als een zelfstandige.

Deze nieuwe juridische bepaling is in het bijzonder relevant voor personen die momenteel lid zijn van een directiecomité in de zin van artikel 524bis van het Belgisch Wetboek van Vennootschappen. In sommige gevallen verlenen deze personen hun diensten nog steeds als “werknemer” van de vennootschap. In de toekomst zullen leden van de directieraad echter als zelfstandigen worden beschouwd. Vanuit een theoretisch standpunt, is het nog steeds mogelijk om het “vennootschapsmandaat” (het zelfstandige statuut) af te splitsen van de aan de vennootschap verleende technische, administratieve of management diensten. In het geval deze diensten worden uitgevoerd in ondergeschikt verband, kan de betrokken persoon voor die diensten nog steeds gebonden zijn door een arbeidsovereenkomst met de vennootschap. Vanuit een financieel standpunt, is het desalniettemin mogelijks interessanter om deze diensten te verlenen als zelfstandige via een zelfstandige dienstverleningsovereenkomst.

Ontslag (voor mandatarissen die niet aangeduid zijn in de statuten)

Onder het huidige Wetboek voor Vennootschappen, kunnen mandatarissen van een rechtspersoon ontslagen worden ad nutum (dus zonder een specifieke reden, op elk moment en zonder een ontslagvergoeding). Dit principe was zelfs van openbare orde binnen de NV. In de toekomst wordt dit principe van suppletief recht. Onder het nieuwe Wetboek, kunnen de statuten stipuleren dat elke bestuurder ad nutum ontslagen kan worden.

De statuten kunnen echter ook bepalen dat het ontslag van een bestuurder onderworpen zal zijn aan bepaalde modaliteiten (zoals een opzeggingstermijn en/ of een opzeggingsvergoeding). Bijgevolg zal het vanaf nu mogelijk zijn dat de statuten stipuleren dat de algemene vergadering van de aandeelhouders – op het moment van de aanduiding van een bestuurder – een overeenkomst met de bestuurder kan afsluiten waarin een ontslagregeling is opgenomen.

In het geval de statuten hierover niets bepalen, kan de algemene vergadering van de aandeelhouders bovendien steeds beslissen om op het moment van het ontslag van de bestuurder, een opzegperiode of een opzeggingsvergoeding toe te kennen.

In elk geval, ongeacht de inhoud van de statuten of de overeenkomst met de bestuurder, kan een bestuurder altijd ontslagen worden wegens “wettige reden”, met onmiddellijke ingang en zonder vergoeding. Het “ontslag wegens wettige reden” is een nieuw juridisch begrip. Een persoon die wordt ontslagen wegens wettige reden kan een procedure voor de rechtbank opstarten om zijn ontslag aan te vechten.

Nieuwe regels inzake de bestuurdersaansprakelijkheid

Het nieuw Wetboek voor Vennootschappen en Verenigingen introduceert nieuwe regels inzake de aansprakelijkheid van de bestuurders en de mandatarissen (bestuurders, personen verantwoordelijk voor het dagelijks bestuur, leden van de directieraad en leden van de raad van toezicht) binnen elk type van vennootschap, vereniging of stichting. Het nieuw Wetboek Vennootschappen en Verenigingen bepaalt dat de bestuurders enkel aansprakelijk zijn voor beslissingen, daden en gedragingen die zich kennelijk buiten de marge bevinden waarbinnen normaal voorzichtige en zorgvuldige bestuurders geplaatst in dezelfde omstandigheden redelijkerwijze van mening kunnen verschillen.

Daarenboven is er een kwantitatieve beperking voor de bestuurdersaansprakelijkheid, die afhangt van de omvang en de omzet van de betrokken rechtspersoon, als volgt:

 

Aansprakelijkheid beperkt tot

Gemiddelde omzet op jaarbasis

beperkt tot (excl. BTW) in de afgelopen 3 jaar

Balanstotaal


125K

Rechtspersonen waarvan:

• Omzet < 350.000 EUR en

• Balanstotaal < of = 175.000 EUR


250K

Rechtspersonen die niet onder 1° vallen én waarvan

• Omzet < 700.00 EUR en

• Balanstotaal < of = 350.000 EUR


1 Mio

Rechtspersonen die niet onder 1° of 2° vallen én die niet meer dan één van de volgende criteria overschrijden:

• Omzet 9 Mio EUR

• Balanstotaal 4,5 Mio EUR


3 Mio

Rechtspersonen die niet onder 1°, 2° of 3° vallen én

• Die de grenzen onder 3° overschreden hebben

• Maar geen enkele grenzen vermeld onder 5° overschreden of bereikt hebben


12 Mio

Organisaties van openbaar belang en rechtspersonen die niet onder 1° en 2° en 3° en 4° vallen én die één van de volgende grenzen hebben bereikt of overschreden:

• Omzet 50 Mio EUR

• Balanstotaal 43 Mio EUR

Dit plafond is van toepassing op alle bestuurders samen, per geval, ongeacht het aantal vorderingen en de juridische grondslag voor de vordering.

De beperking van de aansprakelijkheid is niet van toepassing in geval van een eerder gewoonlijke dan toevallige lichte fout, een zware fout, bedrieglijk opzet of in het geval er een oogmerk om te schaden was. De beperking is eveneens niet van toepassing met betrekking tot bepaalde fiscale- en sociale zekerheidsvorderingen.

Onder het nieuwe Wetboek, is het in principe niet mogelijk om contractuele regelingen af te sluiten die de aansprakelijkheid van de bestuurders verder beperken (zoals een vrijwaringsbrief). Zulke regelingen zullen als ongeschreven worden beschouwd.

Er bestaan echter uitzonderingen op dit principe. Tevens blijft het mogelijk om een aansprakelijkheidsverzekering af te sluiten.

In geval van vragen, neem gerust contact op met:

Jurgen Goyvaerts, partner (jurgen.goyvaerts@curia.be)

Yvette Verleisdonk, partner (yvette.verleisdonk@curia.be)

Sarah Verschaeve, partner (sarah.verschaeve@curia.be)