Deel V: De Coöperatieve Vennootschap

 

Nieuw Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen

De bepalingen betreffende de coöperatieve vennootschap (“CV/SC”) zijn opgenomen in Boek 6 van het  nieuwe Wetboek. Ze worden aangevuld door de algemene bepalingen, van toepassing op alle rechtspersonen, vermeld in Boeken 1 tot en met 3.

In de toekomst mag de CV/SC enkel nog worden gebruikt voor coöperatieve doeleinden volgens de ICA principes. Volgens deze principes is een CV/SC ‘een autonome vereniging van personen die zich vrijwillig hebben verenigd om gemeenschappelijke economische, sociale en culturele behoeften en doelstellingen te verwezenlijken door middel van een onderneming die zij collectief in eigendom hebben en die een democratische machtsstructuur heeft.’  Het voornaamste doel van de CV/SC moet daarom zijn het voldoen aan de behoeften van de aandeelhouders of van belanghebbende derde partijen (inclusief de moeder- en groepsondernemingen) en/of het ontwikkelen van hun economische en sociale activiteiten, zoals bijvoorbeeld het inkopen van producten van aandeelhouders of diensten verrichten voor de aandeelhouders. Het coöperatieve oogmerk en waarden moeten worden opgenomen in de statuten, eventueel aangevuld door een intern reglement of een handvest.

Onder het bestaande recht wordt soms voor de CV/SC gekozen omwille van zijn flexibiliteit: er zijn slechts weinig dwingende regels en vennoten kunnen makkelijk toe- en uittreden. In het nieuwe Wetboek is een  besloten vennootschap (BV/Srl) nog flexibeler en daarom de rechtsvorm bij uitstek als een vennootschap moet worden aangepast aan de behoeften van de aandeelhouders.

Kapitaal/Oprichters/Uitkeringen/Bestuurders

Evenals een BV/Srl, zal de CV/SC geen kapitaal hebben. Dit doet niet af aan het vereiste dat de oprichters van een CV/SC voldoende eigen vermogen moeten voorzien, rekening houdend met de geplande activiteiten en andere financieringsbronnen. Een financieel plan blijft noodzakelijk en we verwijzen naar onze nieuwsbrief over de BV/Srl van 29 maart 2019, voor de beschrijving van de inhoud en het belang ervan.

Zoals onder bestaand recht moet een CV/SC worden opgericht door tenminste drie oprichters. Een CV/SC kan alleen aandelen en obligaties uitgeven en bij de oprichting moeten ten minste drie aandelen met stemrecht worden geplaatst. Het zal mogelijk zijn om aandelen uit te geven als vergoeding van arbeid of diensten uitgevoerd voor de vennootschap.

In de statuten moeten criteria voor het aanvaarden van nieuwe aandeelhouders worden opgenomen en, tenzij anders bepaald, is het de raad van bestuur die beslist om nieuwe aandeelhouders toe te laten. Het bestaande onderscheid tussen aandelen in het vaste en variabele kapitaal wordt opgeheven: alle aandelen kunnen worden uitgegeven zonder statutenwijziging en dus ook zonder notariële akte.

Uitkeringen aan aandeelhouders (e.g. dividenden, kapitaalvermindering, vergoeding bij uittreding of uitsluiting) zijn enkel mogelijk als de vennootschap over een toereikend netto-actief en liquiditeit beschikt. Zowel de bepalingen  over uitkeringen, als de toepassing van de zogeheten “alarmbelprocedure”, zijn gelijkaardig aan die voor de BV/Srl en we verwijzen daarvoor naar onze nieuwsbrief van 29 maart 2019.

Een CV/SC moet tenminste één bestuurder hebben en elke bestuurder is zelfstandig bevoegd. De regels over ontslag van bestuurders, tegenstrijdige belangen en dagelijks bestuur zijn grotendeels dezelfde als deze van de Bv/Srl. We verwijzen naar onze nieuwsbrief van 29 maart 2019.

Uittreding

Een aandeelhouder in een CV/SC moet altijd het recht hebben om uit te treden, maar voor de uitoefening van dit recht gelden bepaalde beperkingen. Oprichters kunnen pas uittreden vanaf het derde boekjaar van de vennootschap. Tenzij anders bepaald in de statuten, kunnen  aandeelhouders alleen uittreden in de eerste zes maanden van het boekjaar en met alle aandelen. De uittredingsvergoeding is het bedrag dat is gestort en nog niet terugbetaald op de aandelen, met een maximum van de netto-actief waarde van de aandelen op basis van  de meest recente goedgekeurde jaarrekeningen. De betaling van deze vergoeding moet  (geheel of gedeeltelijk) worden uitgesteld als de vennootschap niet langer voldoet aan de netto-actief- en/of de liquiditeitstest, maar heeft voorrang op iedere andere uitkering aan aandeelhouders. Er is geen interest verschuldigd in geval van laattijdige betaling.

CVs met sociaal oogmerk

Onder huidig recht kan een vennootschap met sociaal oogmerk opgericht worden in een aantal rechtsvormen (zoals NV/SA, BVBA/Sprl, CVBA/Scrl). Dit verandert: in het  nieuwe Wetboek kan een vennootschap met sociaal oogmerk enkel de vorm van een coöperatieve vennootschap aannemen.

De voorwaarden voor een vennootschap met sociaal oogmerk zijn vereenvoudigd. Enkel de volgende drie vereisten zullen gelden:

Het voornaamste doel is het bewerkstelligen van een positieve, maatschappelijke impact op de mens, het milieu of de samenleving;

uitkeringen aan aandeelhouders mogen niet meer bedragen dan (nu) 6% van  werkelijk gestorte bedrag op de aandelen;

bij vereffening moet het vermogen dat overblijft worden bestemd voor een vergelijkbaar sociaal doel.

Het recht van werknemers om aandelen te verwerven en de huidige beperkingen op stemrechten worden opgeheven.

Erkenning van CV/SC

Zoals nu het geval is, kan de CV/SC worden erkend door de Nationale Raad voor de Coöperatie.

Boek 8 van het nieuwe Wetboek bevat de bepalingen omtrent de erkenning van coöperatieve vennootschappen. Volgens het nieuwe Wetboek, kan een CV/SC:

  • Een erkende CV zijn (“erkende CV/SC agréée”), indien het voornaamste doel bestaat uit het verlenen van economische of sociale voordelen aan de aandeelhouders volgens hun professionele of persoonlijke behoeften;

  • Een CV erkend als sociale vennootschap zijn (“CV erkend als SO/SC agréée comme ES”);

  • Een erkende CV erkend als een sociale vennootschap zijn (“erkende  CVSO/SCES agréée”), indien het  voldoet aan de voorwaarden onder (i) en (ii).

In de nieuwsbrief verschijnend op vrijdag 19 april, zullen we de naamloze vennootschap onder het nieuwe Wetboek bespreken.

Indien u vragen heeft, kan u contact opnemen met het Curia Corporate en Non-profit team:

Yvette Verleisdonk, partner (Yvette.verleisdonk@curia.be)

Sarah Verschaeve, partner (Sarah.verschaeve@curia.be)